2021. február 28., vasárnap

Андреа Хетвари: Жасыл өлең

 

Суретші: Эмеша Шара Микя

Негізгі сөздер: қарбыз, әлем, жасыл (dinnye, világ, zöld)

Тот Агнештің «Көкшіл жырына» жауап ретінде

Жасыл орман,
Жасыл желек, жапырақ,
Жасыл қолмен бұл әлемнің шетінде,
Жасыл гүлді илеп жатты топырақ.

Жасыл тиін, жасыл түсті түлкі де,
Жасыл жолдар жасыл лағыл кейіпте.
Жасыл құдық жаңғырады қосылып,
Жасыл сөзді менің жасыл үнімде.

Ақжасыл бұлттар биік тұрады,
Жасыл күннің сәулесі де жарқырап.
Жасыл әуен толы құстар сайрайды,
Жасыл шөпке толы жасыл атырап.

Жасыл бұршақ қосқан сорпа секілді,
Әлде жасыл самалдық.
Жасыл шаңға бүркеп жасыл жұлдыздар,
Найзағайы жасыл түспен жарқырап.

Келе ғой! – деп шақырады әкешім,
Жасыл тышқан кеміреді жасылын.
Қабығында қою жасыл қауынның,
Өзгертеді әлем талай ғасырын.

Аудармашылар: Пал Хегедуш, Камшат Нұғыманова

Hétvári Andrea: Zöld vers

 

Illusztráció: Miklya Emese Sára

Kulcsszavak: dinnye, világ, zöld (қарбыз, әлем, жасыл)

Tóth Ágnes Kék versére verses válaszul

Világ végén zöld az erdő,
a sok levél csupa zöld.
Zöld homokból zöld kezével
zöld virágot gyúr a Föld.

Zöld a mókus, zöld a róka,
smaragdzöldek az utak.
Zöld hangomnak zöld szavától
visszhangoznak zöld kutak.

Világoszöld fent a felhő,
békazölden süt a nap,
fűzöld mezőn zöld énekkel
trilláznak a madarak.

Olyan zölden, mint a borsó
vagy a spenótfőzelék,
zöld csillagok zöld porából
zöld villámot szór az ég.

Gyere, gyorsan! – mondja apa –
Egy zöld egér zöldet rág! –
és sötétzöld dinnyehéjon
úszik tovább a világ.

Szerkesztette: Miklya Zsolt

2021. február 27., szombat

Агнеш Тот: Көк түс, жаз және күз туралы өлең

 

Суретші: Юдит Зенговари

Негізгі сөздер: көк, жаз, күз (kék, nyár, ősz)

Жағасында теңіздің
Көк үйлер мен көк қала.
Көк нандар ұннан піседі,
Наубайшы пешін жаққанда.

Көк ит және көк мысық,
Қара көк даңғыл жолдарын.
Тұмсығы көк кебіспен
Тебемін көкшіл тастарын.

Қаракөк аспан тәрізді
Қанаттары торғайдың.
Көздері бейне шегіргүл
Солғынкөк түсті аспаптан,
Көк әуен ғана ойнайтын.

Көк түсті сия секілді,
Көк өрік әлде алхоры.
Алжапқышындай анамның,
Таңбалы бұршақ көк түсті.

Тұра ғой Пишта, – дейді анам,
Дауыстап қоңыр үнімен.
Ұйықтадың дейді көк даққа,
Басыңды қойып жейдемнің.

Шынымен ұзақ ұйықтаппын
Бөлмеде салқын, көк суық.
Шулайды аралар ызындап,
Далада, бірақ жаз алтын.

Желбіреп шашы тот басқан,
Күз келер  жақын арада.
Қоңыр түспен қапталған,
Күздің бояуы ол – талшын.

Аудармашылар: Эрика Xисем, Камшат Нұғыманова

Tóth Ágnes: Vers a kékről, a nyárról és az őszről

Illusztráció: Zengővári Judit

Kulcsszavak: kék, nyár, ősz (көк, жаз, күз)

Tenger-partján kék a város, 
A sok ház is csupa kék, 
Kék kenyeret süt a lisztből 
Kemencéjében a pék.

Kék a kutya, kék a macska,
Sötétkék a kövezet,  
Kék cipőmnek kék orrával
Rugdosok kék köveket.

Égszínkék a veréb szárnya,
Ibolyakék a szeme,
Indigókék hangszóróból 
Felcsendül egy kék zene.

Olyan kék, akár a tinta,
Vagy a szilva, a kökény,
Mint amilyen anyukámon
A kék pettyes kis kötény.

- Kelj fel, Pisti! – mondja anya -
És kék hangon kelteget:
- Elaludtál, kék pacára 
Ejtve buksi fejedet!

Elaludtam, nem tagadom, 
Szobám hűvös, sötétkék.
De kint nyár van, aranyszínű, 
Zümmögnek a méhecskék.

Hamarosan tarka ősz lesz,
Rozsda haja meglibben.
Barna bőre bentragad majd
A geszetenye színében.

2021. február 25., csütörtök

Simon Réka Zsuzsanna: Sára / Река Жужанна Шимон: Шара

 

Illusztráció: Makhult Gabriella / Суретші: Габриэла Макхолт

Kulcsszavak: kar, köntös, zúzmara / Негізгі сөздер: қар, жамылғы, бұршақты жаңбыр

Sára hétközben mirtuszdió, hétvégén néha ligeti zsálya, néha selymes som. Amikor útra kél, fürge gyík benne a nyugalom. Ha elnyújtózik az este, puha köntöst terít a világ vállára, és begyűjti a lopakodó fényeket. Az aláhullt napot gondosan kimossa langyos vízben. Karjaival mesékbe öleli a háztetőket, és zúzmaravirágot lehel minden elárvult ablakra. Sára hétközben mirtuszdió, hétvégén néha ligeti zsálya, néha selymes som.

Szerkesztette: Németh Eszter

Шара ‒ жәй күндері ақбұта жаңғағы,
апта соңдары кейде сәлбен, кейде қызыл ағаш маңдағы.
Жолда секіргіш кесірткедей тыныш бола қалады.
Кешке жұмсақ шапанын ғаламның иығына жауып,
қашқан сәулелерді жинап,
батқан күнді жылымшы сумен әбден шайып,
үй шатырларын ертегімен құшақтап,
әр жетім терезеге қырау гүлдерімен дем салады.
Шара ‒ жәй күндері ақбұта жаңғағы,
апта соңдары кейде сәлбен, кейде қызыл ағаш маңдағы.

Аудармашылар: Раушангүл Мұқышева

2021. február 24., szerda

Вероника Фодор: Оны көктеммен боя

 

Суретші: Зелмира Сабо

Негізгі сөздер: сиқыршы, күлгін, жұпар иіс (varázsló, bíbor, illat)

Сиқыршы бақтағы өзінің сүйікті ағашының түбінде отырды. Ол мұңайған кезде әрдайым сурет салатын. Көктем мезгілі еді. Грек жаңғағы ағашының жапырақтары сиқыршы мен аспан арасына түсіп, иілді.
–  Мен көктемді сала аламын, – деп сыбырлады жан-жағына қарап. Ол көк шөптің, бозғылт көк, сүмбіл және нәркес гүлдердің күн көзіне қарай бұрылғанын көрді. Суретті асықпай салды. Баяу салғаны сондай, күн көкжиектен төмен сырғып түсе берді, сөйтіп аспанның төменгі етегін күлгін түске бояды.
– Мен аспанды да саламын, – ол өзінің түрлі-түсті қарындаштарын іздеді, бірақ қажетті түсті еш жерден таба алмады. Қақпа жанындағы күлгін раушандар бастарын шайқады. Лүп етіп жел соқты да сиқыршы тұрған жаққа бас иді.
–  Гүл күлтесімен сурет салуға бола ма? – деп сұрады ол өзінен.
Гүлдерге жақындады. Жапырақтары аспан секілді зеңгір түсті болды. Сырты ашық реңкті, ал іші қара қошқыл екен.
–  Осының бірін жұлып алсам, еш зиян тимейді деп ойлаймын. Тек бір ғана жапырақ, – деді ол, гүлге қолын созып. Біреуін таңдамас бұрын оны құмарлана иіскеді. Раушанның жұпар иісі оның тамағын жыбырлатты, ол гүлді ұстамақ болды да, бірақ бірден қолын тартып алды. Саусағының ұшында күлгін тамшы дірілдеді. Ол аспанның төменгі етегімен бір түстес еді. Сиқыршы тамшыға ұзақ қарады, содан кейін қайтадан сурет жанындағы орындыққа отырды. Ол саусағымен қағаз бетін сызды, көктемгі аспан өзі ойлағаннан да тамаша болып шықты.

Аудармашылар: Река Галай-Рейч, Зауре Төрехан. Редактор: Ділдәр Мамырбаева

Fodor Veronika: Megfesteni a tavaszt

 

Illusztráció: Szabó Zelmira

Kulcsszavak: varázsló, bíbor, illat (сиқыршы, күлгін, жұпар иіс)

A varázsló a virágoskertjében ült kedvenc fája alatt. Éppen rajzolni készült, mint mindig, amikor szomorúnak érezte magát. Tavasz volt. A diófa lombja sátorként borult a varázsló és az égbolt közé.
‒ Talán lerajzolom a tavaszt – suttogta magának és körbenézett.
Harsogó zöld füvet látott, fáradtkék jácintokat, nap felé forduló nárciszt. Lassan készítette a képet. Olyan lassan, hogy a nap egyre lejjebb bukott a horizonton, és bíbor színbe vonta az ég alját.
‒ Az eget is lerajzolom – rázogatta a színes ceruzáit, de sehol nem találta a megfelelőt.
A kapu mellett bíborszín rózsák mocorgatták a fejüket, ahogy fújt a szél, bólogattak a varázsló felé.
‒ Vajon lehet rajzolni virágszirommal? – kérdezte, csak úgy, önmagától.
Közelebb ment a virágokhoz. A szirmoknak olyan tökéletes színe volt, mint az égnek. Kívül világosabb, belül egyre mélyebb, csaknem fekete.
‒ Nem hiszem, hogy baj történhet, ha letépek egyet. Csak egyetlen szirmot – mondta, és a virág felé nyúlt.
Megszagolta, hogy érezze az illatát, mielőtt leszakít belőle. Ahogy a rózsaillat megcsiklandozta a szájpadlását, megszorította a virágot, de rögtön elkapta a kezét. Egy bíbor cseppecske remegett az ujja hegyén. Pont olyan színű, mint az égbolt alja. A varázsló sokáig nézte a cseppet, majd visszaült a padra a kép mellé. Végighúzta az ujját a papíron, és a tavaszi ég élettel telibb lett, mint amilyennek elképzelte.

Szerkesztette: Dávid Ádám

2021. február 22., hétfő

Színkeverők és fényfestők / Бояу түстерін араластырып, шұғыладан өрнек салатындар

 

Dina Odess: Asztal / Дина Одесс: үстел


Elandalított bennünket a sok zene, és a varázslat. A sátorban és a képzeletünkben mesés alakok, varázslatos tájak elevenednek meg. Nézd, ott a sátor mélyén van egy láda. Felnyitjuk a tetejét: tele van festékkel, ecsettel, rajzpapírral. De nem hagyományos eszközök ezek! Festünk a fénnyel, zsonglőrködünk a színekkel, kiszínezzük a világot!

Rajzold le, mi lehet egy színkeverő és fényfestő művész asztalán. Használj párat a következő szavak közül:

arany, bíbor, ceruza, csokoládé, csont, ezüst, fehér, fekete, doboz, gyertya, gyógyszer, gyümölcs, hajtű, hangya, játék, kék, kesztyű, kocka, könyv, kulcs, lakat, lepke, levél, lila,  piros, rózsa, sárga, táska, tükör, zászló, zöld

Ez az utolsó játék a Szósátorban. Ha van kedved, még küldhetsz munkát a korábbi játékainkra is. A kiírásokat itt találod:

Kétlábúak és soklábúak
Ifjak és vének
Játékos kedvűek és korgó gyomrúak
Harcosok és álmodozók

A játékra életkortól és lakóhelytől függetlenül bárki jelentkezhet, de egy jelentkező egy pályamunkát adhat be.
A leadott pályamunka formátuma: jpg vagy pdf
Leadási határidő: 2021. március 10. 20:00
A pályamunkát ide küldd: iro.cimborak@gmail.com
A levélben írd meg a neved, a lakóhelyed és az életkorod.

Mi van a művész táskájában? / Суретшінің сөмкесінде не бар?

Aida Amanova: ceruza, szappan / Аида Аманова: қарындаш, сабын
Bódi Kati: kesztyű, kocka / Кати Боди: қолғап, куб-текше
Garaczi Glória: kulcs, lakat / Глория Гораци: кілт, құлып
Kneipp Virág: egér, golyó / Вираг Кнейп: тышқан, оқ

Біз музыка мен сиқырға қатты еліктедік. Қиялымыз шарықтап, киіз үйде таңғаларлық кейіпкерлер мен ғажайып пейзаждар өмірге келді. Төрде тұрған сандықтың аузын ашып едік, сан түрлі бояуға, қылқаламға, сурет салатын қағазға толы екен. Бұлар қарапайым құралдар емес, сиқыр қонған заттар. Біз жарық шұғыласынан өрнек салып, бояу түстерін араластырып ойнаймыз. Әлемді жарық нұрымен бояймыз!

Келесі сөздерді пайдаланып, бояу түстерін араластырып, шұғыладан өрнек салатын суретшінің жұмыс үстелінде тағы қандай заттар болу керектігін ойластырып, сурет салыңыз:
 
айна, ақ, алқызыл, алтын, дәрі-дәрмек, жалау, жапырақ, жасыл, жеміс-жидек, кілт, кітап, көбелек, көк, куб-текше, күлгін, күміс, қара, қарындаш, қолғап, қорап, құлып, ойын, өрмекші, раушан, сары, сөмке, сүйек, түйреуіш, шам, шоколад
 
Бұл Сөзотаудың соңғы ойыны. Егер шабытыңыз оянса, алдыңғы жолғы ойындарға қатысып көріңіз. Ол ойындардың шарттарын келесі сілтемелерден оқи аласыз:

Кез-келген адам жасына және тұрғылықты жеріне қарамастан ойынға сурет жібере алады, бірақ ойынға тек қана бір каллиграмманы ұсына алады.
Сурет форматы jpg немесе pdf болуы керек.
Мерзімі: 2021 жыл 10 наурыз, сағат 24:00 дейін
Өз суретіңізді осында жіберіңіз: kemenger.sandyq@gmail.com
Хатта өз атыңызды, тұрғылықты мекеніңізді және жасыңызды жазуды ұмытпаңыз.



2021. február 21., vasárnap

Бори Липкамен бірге жексенбілік "Таңшолпан"

 

Жужа Калаш: Сөзотау

Боридің ақын Нұржан Түменов пен жазушы Зәуре Төреханмен интернет арқылы ағылшын тілінде жүргізген сұқбатын енді Қазақ тілінде оқи аласыз.

Сәлем! Менің есімім Бори мен Мажар тобына Сөзотау жобасы жайында біраз материал дайындауға көмек беріп жүрмін. Өздеріңіз туралы қысқаша айтып берсеңіздер? Кім боласыздар, осы жобаға қалай келдіңіздер, қазір немен айналысасыздар және тағы да өздеріңіз айтқыңыз келген нәрсе бар болса да айтыңыз. 

Зауре: Сәлем, мен бастайын. Есімім Зауре, мен жазушымын және Қазақстанда, Нұр-Сұлтанда тұрамын. Бұл жобаны Норамен бірге бастадық, маған бұл жоба өте ұнады. Досым, ақын Нұржан да бүгін біздің әңгімеге қосылып отыр, ол осы жоба бойынша өз пікірін білдіріп, алған тәжірибесі жайында айтып беретініне өте қуаныштымын.
Нұржан: Сәлем, менің атым Нұржан. Бұл жобаға Зәуренің шақыруымен келдім. Бір бірімізді бірнеше жыл бойы танимыз, оның жазушы, балаларға арнап жазатынын білемін. Әлеуметтік желілерде хабарласып тұрамыз, оның табысқа жеткен Әмина қыз туралы кітабын көріп, естідім. Ол да, мен актер болсам да, бос уақытымда біраз поэзия мен прозамен де айналысатынымды біледі. Бір күні маған осы қазақ-мажар жобасына қатысуды ұсынды. Міне, жобаға осылай іліндім. Мажарлармен алғаш рет жұмыс істегендіктен бұл жоба мен үшін қызық көрінді.
 
Ия, расымен де, біз Қазақстаннан алшақ орналасқанбыз.
Нұржан: Иә. Бірақ Зәуре екеуміз де бір бірімізді оффлайн көрмедік. Ол ел астанасында тұрса, мен Алматыдамын, 1000 кмдей алшақтық. Ол жер суық, мұнда болса жылы. Біз қыста солтүстікке онша бара бермейміз. Астанаға ат басын қараша айында тіреп едім, суық болғаны сондай, далаға шыққың да келмейді. Мен ол жаққа қыста сүйресең де бармаймын.

Vasárnapi matiné - Lipka Borival - 3. rész

 

Kalas Zsuzsa: Szósátor


Nurjan Tumenovval és Zaure Torekhannal (ejtsd: Zauri Törekan) Lipka Bori beszélgetett. Az online beszélgetés rögzítésére angol nyelven került sor, ennek magyar átiratát olvashatjátok. 

Lipka Bori: Kezdjük egy gyors bemutatkozással! Kérlek, mondjátok el, hogy kik vagytok, hogyan kapcsolódtatok be a projektbe, min dolgoztok, vagy bármi mást, amit szívesen megosztanátok az olvasóinkkal!

Zaure Torekhan: Zaure vagyok, kazak író. Nurszultánban élek. Majoros Nórával együtt vágtunk bele a projektbe. nagyon élvezem, és örülök, hogy Nurjan barátom is itt van velünk, és megoszthatja az élményeit.

Nurjan Tumenov: Én Zaure révén kerültem a projektbe. Pár évvel ezelőtt ismerkedtünk meg. Tudtam, hogy Zaure gyerekkönyveket ír, Facebookon és Instagramon is követem őt, innen ismerem az Amina nevű lányról szóló regényét is. Ő is tudta, hogy szabadidőmben néha írok, verseket és történeteket is. Egyébként színész vagyok.  Zaure említette, hogy indul ez az izgalmas kazak-magyar irodalmi projekt, ahova lehet alkotásokat küldeni. Csodálatos és érdekes az egész projekt! Most először dolgozom magyarokkal!

Lipka Bori: Igen, jó messze vagyunk Kazahsztántól.

Nurjan Tumenov: Igen. De még Zaureval se igazán találkozunk. Ő a fővárosban, Nurszultánban él, én pedig Almatiban, 1000 kilométerrel odébb… Ott hideg van, itt meg meleg… Én télen nem megyek északra! Voltam egyszer Asztanában – akkor még Asztanának hívták Nurszultánt –, novemberben, és már akkor is szörnyen hideg volt, ki sem akartam tenni a lábam az utcára… Én aztán oda nem megyek télen!

2021. február 19., péntek

Széchey Rita: A kismadár

 

Yekaterina Guzikova-Vassilenko: Madár (құс)

Kulcsszavak: fiú, koldus, gyöngy (ұл, қайыршы, інжу)

Hol volt, hol nem volt, volt egyszer egy kastély, abban egy király, s a királynak egy fia. Egy királyfia.
Ez a királyfia fiú különleges FIÚ volt.
Volt neki saját kastélyszobája, abban függönyös, tornyos ágya, abban fényes selyempaplana, s abban puha toll, mely melegben tartotta.
Reggelire napsárga tojást evett, estére puha kalácsot vacsorázott édes borral.
Tudott a paripáján vágtatni, volt kardja, sarkantyúja. A csillagok járását, a betű vetését is megtanulta. Szélesre szabott gyolcsingben járt, arany fodor volt a széle, bíborszín palást omlott alá a válláról, égkék bársonyban, puha szattyánbőr csizmában járt.
Lépdelt és járkált bizony egyre, föl és alá a palotában. Nyugtalanság kínozta. Megvolt mindene, s úgy érezte, mégsincs semmije.
– Hát ennyire bolond volnék? – kérdezte gyakorta a tükörben rácsodálkozó ifjútól.
Nagyra nyílott óriási kék szeme, s mint a paripa, ha darázs csípte, fújt szép, egyenes orrának lika, ráncossá gyűrődött az indulattól levélforma ajka.
– Mi bajom van hát? Miért nem nyughatom? Mire vágyom én oly igen, mire?!
De az aranyhajú ifjú a tükörben nem válaszolt.
A királyfia ekkor sarkon fordult, kardjára csapott, tarisznyát csomagolt, csizmát húzott.

Рита Сечей: Інжу ішінен шыққан құс

 

Екатерина Гузикова: құс (madár)

Негізгі сөздер: ұл, қайыршы, інжу (fiú, koldus, gyöngy)

Ханзада өсе келе сан түрлі ойдан өзін қоярға жер таппай, сарай ішін кезіп кететін. Оны үнемі белгісіз бір мазасыздық қинайтын. Онда бәрі бар болса да, өзіне бір нәрсе жетіспейтін жандай аласұратын.
– Мен есімнен адастым ба? - деп, ол таңдана айнаға қарап, одан өзіне қарап тұрған жас жігітке жиі-жиі сұрақ қоятын халге жетті. Ондай кезде үлкен көгілдір көздері шарасынан шыға үлкейіп, әдемі, қыр мұрнының желбезектері, сона шаққан кездегі осқырынған аттың танауындай делдиіп кететін. Сауалына жауап таппаған ол, ерінін қатты жымқырып, ашудан жарылардай болатын.
– Маған не болды? Мен неге тыныштала алмаймын? Мен неден сонша шөлдеп тұрмын, бұл не?! – дейтін өзіне. Бірақ айнадағы алтын шашты бозбала сұрағын жауапсыз қалдыратын.
Өз-өзінен торыққан ханзада, айнадан теріс бұрылып, қылышымен санын соға, қолдорбасын жинап, етігін тарта киіп, жолға шығуға қамданды.
«Мен сұрағыма жауап табуым керек», - деп сыбырлады ол Жұлдыз деген тұлпарының құлағына. Осылай деді де, ат жалынан ұстап, үстіне қарғып мінді.
«Мен, ең алдымен, не іздейтінімді нақты білуім керек ... Ал егер мен бұған дейін білген болсам: онда жоғалғанды ​​немесе маған осы уақытқа дейін тиесілі емес, енді тиесілі болатын нәрсені табуым керек», - деп ойлап, жазық даланы бетке алып, жүріп кетті.

2021. február 17., szerda

Madina Omarova: A királylány titokzatos halála

 

Illusztráció: Németh Tibor

Kulcsszavak: álom, bosszú, fény (түс, кек, жарық)

Élt egyszer egy uralkodó, akinek hatalmas volt az országa és hatalmas a vagyona is, de nem volt gyermeke. A feleségével közös volt az álmuk, hogy utódjuk szülessen. Bár a királyt mélységes szomorúság gyötörte, bánatát sosem mutatta alattvalóinak, mindig szerény és kedves volt. Ellenben a királynő nagyon vágyott az anyaságra, éjjel-nappal imádkozott Istenhez egy gyermekért.
Egy éjszaka a király álmot látott. Fehér szakállú szent érkezett hozzá:
– Fiam, – mondta a királynak – nagyon vágytok gyermekre, így tesz Isten próbára benneteket. Te hiába vagy türelmes, a királynő éjjel-nappal gyermek után kesereg. Az angyalokat meglágyította asszonyod könyörgése, így isten kegyelméből lányotok fog születni. De a próbatételt, senki nem kerülheti el, ezért a születendő gyermek súlyos beteg lesz. Olyan betegsége lesz, amibe már fiatalon bele lehet halni. Legyetek hát óvatosak, ne súlyosbítsátok a bajt!

Мадина Омарова: Патша қызының өлімі

 

Суретші: Тибор Немет

Негізгі сөздер: түс, кек, жарық (álom, bosszú, fény)

Бір үлкен патшаның баласы болмапты. Патшайым екеуінің арманы перзент сүю екен. Ғаламат зор елге билігін жүргізіп отырған адамның ақылы да көл-көсір болатыны белгілі. Патша бұл жағдайға бола іштей уайымдағанмен, ел-жұртына сыр білдірмей, қашанда кішіпейіл, мейірімді қалпынан жаңылмайды екен.
Бірақ Патшайым заты әйел болғаннан кейін осалдық танытып, Құдайға жалбарынып, күні-түні бала сұрай береді екен.

2021. február 15., hétfő

Қанат Қайым: Тордағы торғайлар

 

Суретші: Жофия Лазар

Негізгі сөздер: кішкентай, қараңғы, сусын (kicsi, sötét, ital)

Сәлімдердің ауылы қаладан қашық емес.  Бірақ, ол қалаға әлі бір рет те барып көрмепті. Сонда тұратын туыстарының баласы Ермек талай мақтанған. Хайуанаттар бағы, цирк, субұрқақтар бар дейді. Теледидардан өзі де күнде көріп жүр, нағыз Алматыны аралағанға ол қайдан жетсін. Сондықтан да Сәлім қалаға баруды көптен армандап жүрген.
Міне, енді жолы түсіп, көкесімен бірге Ермектердің үйіне келді. Ермек айта беретін хайуанаттар бағын да, субұрқақтарды да де көрді. Қалада бәрі де жақсы ғой. Балмұздақ дейсің бе, пепси-кола ма, жоқ квастың түр-түрі ме, кез келген бұрышта сатылып жатады. Дегенмен онда Сәлімге ерекше ұнаған бір нәрсе – Ермектің үйіндегі сайрағыш торғайлар еді. Тордың ішіндегі екі торғайдың кезектесіп әуендеткендері сондай тамаша. “Црю-лю-лю-лю-лю, црю-лю-лю-лю...” деп барып біреуі бастаса, “цип-цип, шик-ширик, цип-цип, шик-ширик...” деп екіншісі іліп әкетеді.

Kanat Kaiym: Verebek a kalitkában

 

Illusztráció: Lázár Zsófia

Kulcsszavak: kicsi, sötét, ital (кішкентай, қараңғы, сусын)

A falu, amelyben Szelim lakik, nincs messze a várostól, a fiú mégsem járt még ott soha. Bezzeg Jermek, az unokatestvére a városban él, és erre nagyon büszke is. Folyton arról mesél, hogy van ott állatkert, cirkusz és rengeteg szökőkút. Szelim a tévében is látja nap mint nap, milyen csodás hely az a város, és már régóta álmodozik arról, hogy egyszer majd ő is elmehet oda.
Micsoda szerencse éri! A nagynénje végre elviszi Jermekhez látogatóba. Elmennek együtt az állatkertbe, és végre megcsodálhatja a város szökőkútjait. Az utcák tele vannak árusokkal, fagylaltot, kólát, kvászt lehet kapni mindenütt. Szelimnek mégis Jermekék énekesmadarai tetszenek a legjobban. A verebek felváltva csipognak a kalitkában. Kru-lu-lu-lu-lu, kru-lu-lu – kezdi az egyik, aztán átadja a szót a másiknak: cip-cap, cip-cap, csirip-csirip, cip-cap, cip-cap, csirip-csirip.

2021. február 14., vasárnap

Rókák és madarak / Түлкілер мен құстар

Dudás Győző: Madár / Гөзө Дудаш: құс

Maul Ági: Lomb / Аги Маул: желек

Takács Eszter: Nap / Эстер Такач: күн

Tuza Edit: Kabát / Эдит Туза: пальто

Gyólai Gabriella: Énekes / Габриелла Гийолай: әнші

2021. február 12., péntek

Марианн Таллиан: Әмірші мен домбырашы қыз

Суретші: Эстер Собослай

Негізгі сөздер: домбыра, патша, көкжиек (dombra, fejedelem, láthatár)

Кіре тартқан керуендер шалғайдағы сахара жұртының қуанышы мен жұбанышына айналған жібек жолының бойындағы шөлейт даланы басып өтетін тұста – қарлы шыңдардың құшағында Алматы деп аталатын сұлу да, тәкаппар шаһар бар. Ежелден бері тәтті алманың мекеніне айналған бұл шаһардың  аты да осыған байланысты аталса керек. Алма ағаштары елжіреген көктемнің көктегі нұрынан бүршік атып, гүлдей бастаған. Шудалары мақпалданған бұлттан қашқан жібек жел алма ағаштарының күлтелерін ұшырып, тіптен алысқа алып кетіп жататын. Көк аспанда ұшқан ақ мамықтар шаһардың көшелері мен үйлерін бүркеп қалатын.

Tallián Mariann: A fejedelem

Illusztráció: Szoboszlay Eszter

Kulcsszavak: dombra, fejedelem, láthatár (домбыра, патша, көкжиек)

Valahol a Selyemút mentén, ahol tevekaravánok keltek át a pusztákon, hogy rakományaikkal megörvendeztessék messzi földek lakóit, a hófödte csúcsok védelmező ölelésében büszkén terült el egy kis városka, melyet úgy neveztek, Almati. Az almafákról kapta a nevét, azokról a fákról, melyek öröktől fogva teremnek azon a vidéken. Az első tavaszi napsugarak jótékony melegére virágba borultak, és ha odafenn a magasságos meglebbentette kaftánjának szélét, a felkerekedő szél a fák fehér virágainak szirmait messze fújta. A levegőben úgy szálltak a szirmok, mintha hóval lepnék be a házakat és az utcákat. A gyermekek ég felé tárt karokkal köszöntötték a tavasz első sugarait, miközben ellepte hajukat a sok apró szirom. Az almafák alatt nőttünk, kiáltották, miközben a szélcsengők csilingelésének hangja messze elhallatszott.

2021. február 10., szerda

Zira Naurzbayeva és Liliya Kalaus: A régi dombra

Illusztráció: Timur Davletgireev

Kulcsszavak: dombra, apa, unoka (домбыра, әке, немере)

Nagymama egy tál meleg házi bauirsZakot tett elé, édes sült tésztából készült, csábító, aranyló kis labdacsokat. A tűzhely mellett letakarva, hogy meleg maradjon még több tányérnyi étel várta a vacsorát. Batu elmerült a bauirsZakban. Nagymama ezt az adagot túróval készítette, mint a dánok. Batu az egészet homoktövis lekvárral ízesített teával öblítette le. A nagyanyja minden sietség nélkül tejszínnel itta a teáját. Miután csillapította az éhségét, Batu megkérdezte: 
– Van egy dombrád, Nagymama? 
Amikor ezt a látszólag egyszerű kérdést meghallotta, az idős asszony megmerevedett. Aztán letette a teáscsészéjét az asztalra és meglepett arccal nézett az unokájára. 
– Mulatságos, hogy kérdezed. És éppen újévkor, nem semmi! Ez biztosan egy jel! Fel fogsz nőni, aranyom – egy pillanatra csendben maradt, elmerült a gondolataiban, aztán gyorsan, mint aki komoly elhatározásra jutott felállt – gyere velem! 

Зира Наурызбаева, Лиля Калаус: Ескі домбыра

Суретші: Тимур Давлетгиреев

Негізгі сөздер: домбыра, әке, немере (dombra, apa, unoka)

Әжесі тау болып үйілген бір табақ бауырсақты немересінің алдына жылжытты. Майға қуырылған шелпек салынған табақты бетін майлықпен бүркеп, пештің жанына бөлек алып қойды. Бату ыстық бауырсақты ірімшікке қоса асап, соғып алды, бүрген тосабын араластырған шайдан сыңғытты. Әжесі асықпай, кілегейлі сүт қатқан шай ішті. Өзек жалғап алған соң, Бату ойлы жүзбен тосын сұрақ қойды:
– Әже, сенде домбыра бар ма?
Осы бір, былайынша, қарапайым сауалды естігенде, әжесі меңірейіп қалды. Сосын кәсесін үстелге қойды да, таңданыспен немересіне көзін тікті:
– Мұны сұрағаның қызық екен,оның үстіне Наурызға қараған шақта.Бұл – нышан. Есейейін деген екенсің, құлыным, - деген ол, өз ойымен әуре боп, аз-кем үндемей қалды, содан соң орнынан жіті тұрды. – Жүр.

2021. február 8., hétfő

Nurjan Tumenov: Művészet-kúra

 

Illusztráció: Assel Kenzhetayeva


Kulcsszavak: kép, isten, zene (сурет, тәңір, ән-күй)

Mikor rettegek, félek,
A szívem is keményebb.
Emberben bízzak? Létet
Csak Istentől remélek.

De szívet nem cserélek,
S ha búbánatba téved,
A művészet elég lesz
gyógymódnak. Ugye kéred?

A vers karnál erősebb,
Szavai selyemfények,
Jelentései mélyek,
A képzelet felébred.

A kép szebb, mint a szőnyeg, 
Ezer színnel telített,
Formák és tiszta élek
Tehetségről beszélnek.

A dalok népszerűek,
Elégedett a lélek,
Mikor a hang feléled,
S a gázsi zsebbe mélyed.

De legjobbak a filmek,
A színes szalagok.
Majd kazak stáb is forgat,
Lesznek jó szerepek.

Fordította: Nurjan Tumenov, Miklya Zsolt

Нұржан Түменов: Өнер

 

Суретші: Әсел Кенжетаева

Негізгі сөздер: сурет, тәңір, ән-күй (kép, isten, zene)

Қорқыныш пенен үрейден
Мезі болды жүрегім
Үміт үздім пендеден
Тәңір ғана тірегім

Рахаты қалмай мерейден
Кірерге таппай тесігін
Іздедім дауа - өнерден
Ашық па екен есігің?

Өлең мықты білектен
Сөзі жұмсақ жібектен
Мағынасы тереңнен
Айшықталған қиялмен

Сурет көркем кілемнен
Реңі қанық бояумен
Пішіні анық қырымен
Салынған асқақ дарынмен

Кірісі мол әндерден
Көңлің толар әуеннен
Қайран қалар үнінен
Толықсыған күйінен

Бәрінен де кино - зор
Түрлі-түсті таспа жол
Қазақтан да шығар мол
Асқақтаған ұлы рөл!

2021. február 7., vasárnap

Művészek és uralkodók / Суретшілер мен ел билеушілер

 

Aigerim Karibayeva: Utas / Айгерим Карибаева: жолаушы

Amikor a sátorban előkerülnek a hangszerek, és megszólal a zene, hangjai elrepítenek messzire. Talán egy varázslatos, gazdag városba, ahol a palota erkélyén egy királylány ábrándozik. Vagy éppen nagymama padlására, ahol a ládából régi kincsek kerülnek elő. Az is lehet, hogy éppen Kazakhsztánba repítenek a hangok. Te is játszol hangszeren? Szeretsz énekelni, vagy csak átengedni magad a zenének?

Rajzolj különleges hangszereket az alábbi szavak egyikének felhasználásával:

acél, arany, ceruza, csepp, csont, dal, dísz, dívány, dob (hangszer), doboz, drágakő, énekes, ezüst, fa, füst, golyó, görbe, gyökér, gyöngy, gyűrű, hajtű, harang, kanál, keringő , kesztyű, korsó, krumpli, láda, rózsa, selyem, szék, szikla, szőnyeg, táska, zenebona

A játékra életkortól és lakóhelytől függetlenül bárki jelentkezhet, de egy jelentkező egy pályamunkát adhat be.

A leadott pályamunka formátuma: jpg vagy pdf
Leadási határidő: 2021. február 16. 20:00
A pályamunkát ide küldd: iro.cimborak@gmail.com
A levélben írd meg a neved, a lakóhelyed és az életkorod.

Сөзотаудың керегесінің басына ілулі тұрған саз аспаптарын қолға алып, ән айтып, күй шертілгенде, айнала жым-жырт болып құлақ түре қалады да, әуен алысқа әуелейді. Мүмкін бұл әуез бен ырғақ сән-салтанаты келіскен ғажайып қаланың сарайының балконында армандап тұрған ханшайымның құлағына ілігер немесе көнекөз әженің төріндегі асыл қазыналар сақталған сандыққа жетер. Бұл әуенді Қазақстанның кез келген тұрғынының қуана тыңдарына сенеміз. Сіз қандай саз аспапта ойнай аласыз? Ән айтуды ұнатасыз ба? Әлде жақсы әнді беріле тыңдау ұнай ма?

Келесі сөздердің бірін қолдана отырып, арнайы музыкалық аспаптардың суретін салыңыз:

алмас, алтын, қарындаш, тамшы, сүйек, ән, жыр, ою-өрнек, диван, кушетка, барабан, қорап, асыл тас, әнші, күміс, ағаш, түтін, оқ, қисық, дөңес, бүкір, тамыр, інжу, жүзік, түйреуіш, қоңырау, қасық, вальс, қолғап, құмыра, картоп, кебеже, сандық, раушан, жібек, орындық, жартас, кілем, сөмке, сауық-сайран

Кез-келген адам жасына және тұрғылықты жеріне қарамастан ойынға сурет жібере алады, бірақ ойынға тек қана бір каллиграмманы ұсына алады.

Сурет форматы jpg немесе pdf болуы керек.
Мерзімі: 2021 жыл 16 ақпан, сағат 24:00 дейін
Өз суретіңізді осында жіберіңіз: kemenger.sandyq@gmail.com
Хатта өз атыңызды, тұрғылықты мекеніңізді және жасыңызды жазуды ұмытпаңыз.

2021. február 6., szombat

Olvasói munkák / Herbert Dóra: Varázsige

 

Kotta: Herbert Dóra nyomán Tóth Lajos

Keleti tűzzel szerelem szárnyal
Szelleme éleszt, szívünk kitárva,
Lobbants lángra, fusson az éj,
Örök az élet, örök a remény.


Mélyebb hangú dobbal lehet kísérni és/vagy kitárt karral táncolni, forogni.

Vagy egy koreográfia:

Először a tűz és a szárnyak mozgását utánozni, 
a „szívünk kitárva” résznél a karjainkat az ég felé kitárni, 
lehozni a tüzet a szívünkbe,
aztán elhessegetni a sötétet. 
Az utolsó sornál kitárt karral forogni vagy táncolni, ezt a sort lehet akár többször ismételni.

A várt eredmény: öröm, szeretet, lelkesedés, reménység, megújulás, amely fertőző és ragadós.

2021. február 4., csütörtök

Эмма Майорош: Бақсы мен Бақташы

 

Суретші: Гергей Сөни

Негізгі сөздер: жұлдыз, қайың, тұлпар (csillag, fenyő, táltos)

Жаз кезінің жаймакшуақ жайдары түнінің бірі еді. Аспан әлемінің айқара құшағында сансыз жұлдыз алаңсыз жымың қағады. Орман алқабының ана бір шетінде жас бақташы бейқам аяңдауда. Ол аяқ астындағы қатқыл жерді қолындағы асатаяғымен сызғылай жылжып, еңсесін көтере алмай келе жатыр. Ол сансыз жұлдыздар жымың қаққан түнгі аспанға қарап ауыр күрсінгенін өзі де аңдамай қалды. Оның жанары қайтадан өзі табан басқан жерге ауды.
– Сіздің қабағыңыз қатулы ғой, жас жігіт, – деген оқыс шыққан  шіңкілдек дауыс оның ойын кілт кесті. Бақташы айналаға көз жүгіртіп, ағаш түбінде отырған адамға көзі түсті. Үстіне ұзын шапан жамылған бейтаныс адамның әжім басқан бет-әлпетінің тотыққаны байқалады, ал қырау шалған шаштарын желкесіне түйіпті.
– Сенің онда қандай шаруаң бар? – деп, күйреуіңкі жауап қатқан бақташы, соңынан асатаяғының әлсіз ізін қалдырған бойы әрі қарай жылжи берді. Шалдың қыр соңынан қалар түрі байқалмайды.
– Аспан әлемі бүгін құшағын айқара ашып тұр, солай емес пе?  – дейді ол тағы да. – Әсіресе, алқаптың жиегі нұрға бөленіп, жарқын көрінеді.

Majoros Emma: A táltos és a pásztor

Illusztráció: Szőnyi Gergely

Kulcsszavak: csillag, fenyő, táltos (жұлдыз, қайың, тұлпар)

Langyos, nyári, felhőtlen este volt, a csillagok zavartalanul ragyogtak az égen. Egy pásztorfiú kullogott az erdő szélén, lehajtott fejjel, botjával a kavicsos talajt kotorászta. Néha-néha bátortalanul felnézett az égre, bámult a csillagok tömegébe, majd felsóhajtott, és újra lehorgasztotta a fejét.
– Miért lógatod az orrod, fiatalember? – szólalt meg mellette váratlanul egy mély hang.
A fiú ránézett az alakra. Ült egy fa tövében, hosszú ruhában, arca napbarnított volt és ráncos. Grafitszürke haja össze volt fogva a füle mögött.
– Mit számít ez magának? – rántotta meg vállát a pásztor, majd továbbhaladt, botjával csíkot húzott maga mögött. De az idős ember nem hagyta annyiban.
– Csodás az ég, nem igaz? – szólította meg újra. – Itt, a puszta szélén a legszebb, a legtisztább.
A pásztor egy gyors pillantást vetett az égre.
– Nem tudhatom, nem láttam még másutt – jelentette ki.
A férfi a pásztorra nézett, és amikor a tekintetük találkozott, elmosolyodott. Az arcán elmélyültek a ráncok.
– Szeretnéd megérinteni? – kérdezte.

2021. február 2., kedd

Miklya Luzsányi Mónika: Három éjszaka

Illusztráció: Vajda Melinda

Kulcsszavak: bíbor, erdő, kard (түс, дыбыс, ай)

„A fiúnak három neve volt. Attala. Ámbár. Kürjele. És három álma. Az egyikben Attala volt, a másikban Ámbár, a harmadikban Kürjele. Amikor felébredt egy álomban, mindig tudta, Attala ébredt, Ámbár vagy Kürjele. Amikor felébredt az álomból, sohasem tudta, ki ő.”
Miklya Zsolt

Mia nem tudott aludni. Kereken, fényesen világított a hold, a várost valami érthetetlen feszültség tartotta ébren.
„Valami készül – gondolta Mia –, valami nem jó, valami félelmetes.”
Nem akart egyedül maradni ezzel a feszültséggel, nem akart egyedül maradni a várakozással, nem akart magányosan szembenézni ezzel az egyre növekvő félelemmel.
Attalára gondolt, a fiúra, akivel az újhold idején találkozott. Akkor sötét volt az éjszaka. Túl sötét ahhoz, hogy aludni tudjon. A város is vak sötétségbe burkolódzott, senki és semmi sem mozdult a sikátorok ódon, kőből rakott házai között. Csak egy dallam szállt az éjszakában, egy ismeretlen, távoli dallam.

Моника Микля-Лужаньи: Үш елес

Суретші: Мелинда Вайда

Негізгі сөздер: түс, дыбыс, ай (bíbor, erdő, kard)

«Баланың үш түрлі ныспысы бар еді: Аттала, Аңғар және Күриеле. Ол үш түрлі түс көретін. Бірінде – Аттала, енді бірінде – Аңғар, үшіншісінде – Күриеле болатын. Түс көріп жатып оянған кезде өзінің Аттала, әлде Аңғар немесе Күриеле екенін білетін. Ал түсінен таза айыққанда, өзінің кім болғанын есіне түсіре алмайтын».

(«Үш есім поэмасының сюжетіне және оның тууына дем беріп, әсер еткен Микля Жолтының поэмасынан») 

*** 

Миа кірпіктерін айқастыра алмай-ақ қойды. Жарқырауық шеңбермен қорғаланып алған ай нұрын шашып тұр. Қала баяғысынша, буырқанған тіршілікке бой ұсынған қалпында. Айналаны жүйке жұқартар тылсым күш дендеп алғандай. «Бір қатердің болары анық, – деп ойлады Миа, – мынау жағымды жай емес, үрейлі бірдеңе». Оның осындай қорқынышы үдеп бара жатқан үрейге қарсы тұрып, жападан жалғыз қарсыласуға қауқары жоқ еді. 
Миа жаңа ай туғанда кездестірген бозбала Аттала жайлы ойлады. Сол күнгі түн де түнегін айқара бүркеніп алып еді. Қараңғылығы сондай, көз іліндіру мүмкін емес болатын. Бүкіл қала қара жамылғандай, жыбырлаған тірі жан байқалмайды. Тек бір әуен, түн тыныштығын алыстан естілген беймәлім бір сарын тербетіп тұрғандай.

2021. február 1., hétfő

Жолт Микя: Үш есім (ертегі баллада)

 

Суретші: Цецилия Шимони

Негізгі сөздер: түс, дыбыс, ай (álom, hang, hold)

Ертеде бір жігіттің үш есімі болыпты: Аттала, Аңғар, Күриеле. Үш күн түс көріпті.   Бірінші күні ‒  Аттала, келесі күні ‒  Аңғар, үшінші күні ‒ Күриеле түсіне кірген екен. Оянғанда Аттала, Аңғар, Күриеле бірдей ояңғандай күй кешіпті. Жігіттің үш есімі қаһарманның үш мінезі секілді. 

Miklya Zsolt: A három név (balladamese)

 

Illusztráció: Simonyi Cecília

Kulcsszavak: álom, hang, hold (түс, дыбыс, ай)

A fiúnak három neve volt. Attala. Ámbár. Kürjele. És három álma. Az egyikben Attala volt, a másikban Ámbár, a harmadikban Kürjele. Amikor felébredt egy álomban, mindig tudta, Attala ébredt, Ámbár vagy Kürjele. Amikor felébredt az álomból, sohasem tudta, ki ő.