Nóra kedvence: Kitárulnak a szárnyak

 

Illusztráció: Bódi Kati

Kiss Lehel: Kitárulnak a szárnyak

Áldassék az Isten!
Áldassék az Isten!
Alatta trónus, szentséggel övezve, igazsággal rakva,
trónusa alatt a végtelen ég,
az égen nagy kerék forog: a fényes Nap,
a Nap alatt néma felhőnyájak isznak, legelésznek,
alattuk muzsikál a szél,
a szélben, mint szikla, áll a jurtánk,
alatta temető mindenütt, temető
– állatoké, embereké, álmoké, lerágott csontoké –
jajszókkal övezve, könnyekkel rakva,
a csontokon puszta föld,
a földön négy patkó,
a patkókon szilaj, szürke ló,
a lovon rongyos szőnyeg,
a szőnyegen apám,
apámon kesztyű,
a kesztyűn komor sas,
a sas szemén bőrsapka,
ami ha lekerül, kitárulnak a szárnyak,
mintha a végtelen égbe, az Isten elébe…
De jaj, kisnyúllal fog visszaszállni!
Jaj, kisnyúllal fog visszaszállni!

Жолт Микя: Үш есім (ертегі баллада)

 

Суретші: Цецилия Шимони

Негізгі сөздер: түс, дыбыс, ай (álom, hang, hold)

Ертеде бір жігіттің үш есімі болыпты: Аттала, Аңғар, Күриеле. Үш күн түс көріпті.   Бірінші күні ‒  Аттала, келесі күні ‒  Аңғар, үшінші күні ‒ Күриеле түсіне кірген екен. Оянғанда Аттала, Аңғар, Күриеле бірдей ояңғандай күй кешіпті. Жігіттің үш есімі қаһарманның үш мінезі секілді. 
***

Атталамын, ағайын.

Түнгі көкте ‒ ақ Айым,

Домбыра қылын тартайын

Лантқа, әнді айтайын.

Домбыраның ішегі - 

Керемет бір күш еді. 

Басталғанда бір әуен, 

дөңгеленді бұл әлем.  

***

Аңғар едім кеше-дүр ‒ 

сүймесе де қыз кейбір. 

Аңғалдаумын -  кеселім. 

Жұрт мәрт, сұлу деседі, 

Басқа қойса атымды, 

Ақтар ма едім затымды.

Абрам болса да есімім,

Шықпас еді еш үнім. 

 

Маңдайынан жел ескен-дүр, 

Бола алмаспын Ескендір. 

Оң және сол қанатын

қосып, жауға салатын.

***

Күриелемін, бесікте  

дабыл үнін есіткем. 

Күрес, майдан ‒ жолдасым, 

Шайқасар ма ем жандасып?!

 

Адалдығым ‒ тумысым, 

Қолда дабыл, қылышым. 

Көз ілмеймін, қаланы -

ұйықтасам - жау алады. 

***

Атталамын, ағайын. 

Түнгі көкте ‒ ақ Айым, 

Аңғар едім кеше дүр  ‒ 

сүймесе де қыз кейбір.

Жатқанымда бесікте  

керней үнін есіткем.

Жұрт мәрт, сұлу деседі, 

Аңғалдаумын - кеселім. 

Күрес, майдан жолдасым, 

Шайқасар ма ем жандасып? 

Домбыраны сайлайын, 

Лантпен әнді айтайын.

Ерлік менің - тумысым, 

Қолда ‒  дабыл, қылышым.

Домбыраның ішегі

Жеңілмейтін күш еді,

Басқа қойса атымды, 

Ақтар ма едім затымды.

***

Аттала десе, марқайдым,  

Аңғармын мен. Жарты аймын ‒

Күриелені қашанғы күтеміз, 

Дүниені қайта түлетеміз?

Домбыраның ішегі - 

Керемет бір күш еді.   

Батырдың аты Күриеле -

Жар сала келер дүниеге.

Қағылар дабыл, үн қатар, 

Ұйықтағанды оятар. 

Жүректердегі тыныштық  ‒ 

Даланы басар жым-жырт қып.

Үш есімнен қорықпаңыз ‒

Көңілде жүрген бір аңыз. 

Аттала, Күриеле, Аңғармын, 

Бірге атырар таңдарды.

Аудармашылар: Раушангүл Зақанқызы Мұқышева

Балаш Лазар орындаған Жолт Микя өлеңін Мажар тілінде келесі аудио жазбадан тыңдай аласыздар:

Miklya Zsolt: A három név (balladamese)

 

Illusztráció: Simonyi Cecília

Kulcsszavak: álom, hang, hold (түс, дыбыс, ай)

A fiúnak három neve volt. Attala. Ámbár. Kürjele. És három álma. Az egyikben Attala volt, a másikban Ámbár, a harmadikban Kürjele. Amikor felébredt egy álomban, mindig tudta, Attala ébredt, Ámbár vagy Kürjele. Amikor felébredt az álomból, sohasem tudta, ki ő.

Лехел Киш: Қанаттар жайылғанда

Суретші: Кати Боди

Негізгі сөздер: кілем, зират, шексіз (szőnyeg, temető, végtelen)

Құдайды жарылқа!

Құдайды жарылқа! 

Отыр ол, шындық  пен қасиетті  тақта.

Астында оның шексіз аспан, 

Дөңгеленген жарқын Күн.

Дөңгелейді шексіз, есебі оның жоқта.

Күнді  айналып, момақан бұлт үйірімен жайылған.

Бағыт сілтеп, әсем әнмен жел оларды қайырған

Жел өтінде жартастай боп, киіз үй тұр бозарған.

Астында жер, толы зират тіршілігі тоналған.

Жан, жануар сүйектері ыңыранып, жылай ма?

Әлде олар іздейді ме, армандарын жоғалған?

Төрт аяқпен жерді тарпып, тыпыршиды  сұр жорға,

Тағалы аяқ, сүйектерден бос жер бар деп, қарай ма?

Ескі кілем жабуы бар, жабуға әкем жайғасқан.

Биялай киген қолда бүркіт томағасы жарасқан.

Томағасын сыпырғанда, бүркіт  жайып қанатын 

Шексіз аспан аясында, Құдайға жақын баратын.

Қанаттары жайылғанда, тілеген нәсіп Құдайдан.

Таза  аспанда, орындалар шексіз арман сұранған.

Пайдалана білмеді ме, Құдай берген талапты?

Қабілеті бола тұра, қоянменен оралған... 

Жаратылыс заңдылығын бұзылмайтын бұзбаңыз!

Құдай жақын биіктікке, құзырынан  озбаңыз!

Аудармашылар: Екатерина Спиридонова, Жарқын Утешова

АБалаш Лазар орындаған Лехел Киш өлеңін Мажар тілінде келесі аудио жазбадан тыңдай аласыздар.

Акош Бейкефи: қанат (szárny)

Акош Бейкефи: көкжиек (láthatár)

Акош Бейкефи: шынар (platánfa)

Kiss Lehel: Kitárulnak a szárnyak

Illusztráció: Bódi Kati

Kulcsszavak: szőnyeg, temető, végtelen (кілем, зират, шексіз)

Áldassék az Isten!
Áldassék az Isten!
Alatta trónus, szentséggel övezve, igazsággal rakva,
trónusa alatt a végtelen ég,
az égen nagy kerék forog: a fényes Nap,
a Nap alatt néma felhőnyájak isznak, legelésznek,
alattuk muzsikál a szél,
a szélben, mint szikla, áll a jurtánk,
alatta temető mindenütt, temető
– állatoké, embereké, álmoké, lerágott csontoké –
jajszókkal övezve, könnyekkel rakva,
a csontokon puszta föld,
a földön négy patkó,
a patkókon szilaj, szürke ló,
a lovon rongyos szőnyeg,
a szőnyegen apám,
apámon kesztyű,
a kesztyűn komor sas,
a sas szemén bőrsapka,
ami ha lekerül, kitárulnak a szárnyak,
mintha a végtelen égbe, az Isten elébe…
De jaj, kisnyúllal fog visszaszállni!
Jaj, kisnyúllal fog visszaszállni!

Szerkesztette: Németh Eszter

Szőczi János James: Szójáték

Illusztráció: Dudás Győző

Kulcsszavak: tatárantilop, töpörtyű, tevetej (киік, шыжық, шұбат)

Acélzsömlét eszik a vasmacska

Görögdinnyét egy görög angyalka

Csipkebogyót a csipkeverő nő

A sárkány meg lángot eszik, attól nő

Bármennyire is törvénytelen, hogy lop

Másét zabálja a tatárantilop

A baka buktát majszol, azzal lakik jól

A teve meg tevetejet, ha elkóborol

A farkaskölyök kecskegidát eszik

A legény meg pörköltet - ha elé teszik

De egy sima lepény, vagy leves is megfelel

Mint csecsemőnek az édes anyatej

Fáradt koldus ül a kocsmaasztalnál

Földig ér a lába, azzal kalimpál

Tesznek elé bort, kenyeret, tepertőt

De ő nem eszi, a bánat eszi őt

Hogy ki mit egyen, egy költő nem döntheti el

A kívánságlistán sok minden szerepel

Mert ha éhes a has, nincsen maradása 

Kalap, kabát! (vagyis, viszont látásra)

Szerkesztette: Turbuly Lilla

Алтыншаш Жақиянова: Талпыну

Суретші: Имола Юлианна Сабо

Негізгі сөздер: сурет, сөз, сан (kép, szó, szám)

Хабарсыз ешбір нәрседен,

Өмірге келген жас сәби.

Даналар сүрген өмірде,

Күнәсіз таза пәк сәби.

Тұманды көзі мұнартып,

Көреді әрең бір сұлба.

Суреттерді ашық қабылдап,

Қарайды кейін жылтырға.

Әпіл-тәпіл басқанда,

Епсіз сәби құлардай.

Шығарып дыбыс әртүрлі,

Кемсеңдеп кейде жылардай.

Жасырынбақ ойнайды,

Санамағын санайды.

Сурет салып, сөз сөйлеп,

Дүниеге қарайды.

Адам Давидтің “Сурет, сөз, сан” өлеңінің желісімен жазылған өлең

Аудармашылар: Эрика Xисем, Алтыншаш Жақиянова. Редакторлар: Бабақұмар Хинаят

Балаш Лазар орындаған Адам Давидтің өлеңін Мажар тілінде келесі
аудио жазбадан тыңдай аласыздар.

Габриелла Гийолай: отбасы (család)

Габриелла Гийолай: періште (angyal)

Dávid Ádám: Kép, szó, szám

Illusztráció: Szabó Imola Julianna

Kulcsszavak: kép, szó, szám (cурет, сөз, сан)

Analfabéta minden újszülött,

habár az ős-tudás világra jött

velünk, de alig látunk még, hiszen

hangyafocit jatszik a bébiszem.

Utána már felfogunk képeket,

s mikor lábunk sutácskán lépeget,

szánk szavakat formálva sír, nevet,

hunyó számol, és a búvóhelyed

kép, szó, szám.

(Weöres Sándor Fű, fa, füst c. versének parafrázisa)

Szerkesztette: Turbuly Lilla